အရေပြားအပေါ်ယံလွှာနှင့်ဝက်ခြံ
ဝက်ခြံသည် ဆံပင်အမြစ်များနှင့် အဆီဂလင်းများ၏ နာတာရှည်ရောင်ရမ်းမှုရောဂါတစ်ခုဖြစ်ပြီး လူတိုင်းနီးပါးသည် ၎င်းတို့၏ဘဝတစ်လျှောက်လုံးတွင် ပြင်းထန်မှုအမျိုးမျိုးရှိသော ဝက်ခြံများကို ခံစားရလေ့ရှိသောကြောင့် တစ်ခါတစ်ရံတွင် လူသားများတွင် ဇီဝကမ္မဗေဒဆိုင်ရာတုံ့ပြန်မှုတစ်ခုအဖြစ်ပင် သတ်မှတ်ခံရလေ့ရှိသည်။ ၎င်းသည် ဆယ်ကျော်သက် အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီးများတွင် ပိုမိုအဖြစ်များပြီး အမျိုးသမီးများသည် အမျိုးသားများထက် အနည်းငယ်ငယ်သော်လည်း အမျိုးသားများထက် အသက်အရွယ်စောသည်။ ကူးစက်ရောဂါဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများအရ ဆယ်ကျော်သက်များ၏ 80% မှ 90% ခန့်သည် ဝက်ခြံဝေဒနာကို ခံစားဖူးကြသည်။
ဝက်ခြံဖြစ်ပွားမှုအခြေအနေအရ ဝက်ခြံကို အမျိုးအစားသုံးမျိုးခွဲခြားထားသည်။ (၁) ဝက်ခြံအမျိုးအစား - ဝက်ခြံအဖု၊ အရေပြားရောင်ရမ်းခြင်း၊ ဝက်ခြံစုပုံခြင်း၊ ရေယုန်ရောင်ခြင်း အရည်ကြည်ဖုထွက်ခြင်း၊ ဝက်ခြံထွက်ခြင်း၊ ရာသီမလာမီဝက်ခြံ၊ မျက်နှာတွင် ပြည်တည်နာများဖြစ်ပေါ်ခြင်း စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ (၂) ပြင်ပဝက်ခြံ၊ စက်ပိုင်းဆိုင်ရာဝက်ခြံ၊ အပူပိုင်းဒေသဝက်ခြံ၊ အရေပြားယားယံခြင်း၊ နွေရာသီဝက်ခြံ၊ နေရောင်ခြည်ဝက်ခြံ၊ မူးယစ်ဆေးဝါးကြောင့်ဖြစ်သော ဝက်ခြံ၊ ကလိုရာစီနီ၊ အလှကုန်ပစ္စည်းဝက်ခြံနှင့် အဆီပြန်ဝက်ခြံ။ (၃) ရိုဆေးရှား၊ လည်ပင်းတွင် ကီလွိုက်ဝက်ခြံ၊ ဂရမ်အနုတ်လက္ခဏာဘက်ဆီလီ ဖောလစ်ကျူလစ်တစ်၊ စတီးရွိုက်ဝက်ခြံနှင့် ဝက်ခြံဆက်စပ်ရောဂါလက္ခဏာများ အပါအဝင် ဝက်ခြံကဲ့သို့သော အရေပြားရောင်ရမ်းမှုများ ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် အလှကုန်ပစ္စည်းနယ်ပယ်တွင် သက်ဆိုင်သော ဝက်ခြံမှာ ဝက်ခြံအဖုဖြစ်သည်။
ဝက်ခြံဆိုတာ နာတာရှည် ရောင်ရမ်းမှုဖြစ်စေတဲ့ pilosebaceous ရောဂါတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းရဲ့ ရောဂါဖြစ်စဉ်ကို အခြေခံအားဖြင့် ရှင်းလင်းထားပါတယ်။ ရောဂါဖြစ်စေတဲ့ အချက်တွေကို အချက်လေးချက်နဲ့ အကျဉ်းချုပ်နိုင်ပါတယ်- 1. androgens တွေရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်အောက်မှာ sebaceous glands တွေ တက်ကြွလာပြီး sebum တွေ ပိုများလာပြီး အရေပြားက အဆီပြန်လာပါတယ်။ 2. ဆံပင် follicle ရဲ့ infundibulum မှာ keratinocytes တွေ ကပ်ငြိမှု ပိုများလာပြီး အဲဒါက အပေါက်ကို ပိတ်ဆို့စေပါတယ်။ 3. ဆံပင် follicle မှာ propionibacterium acnes တွေ ပေါများလာပါတယ်။ sebum မျိုးပွားခြင်း၊ ပြိုကွဲခြင်း။ 4. ဓာတုဗေဒနဲ့ ဆဲလ်ဆိုင်ရာ mediators တွေက အရေပြားရောင်ရမ်းခြင်းကို ဖြစ်စေပြီး ဆံပင် follicles နဲ့ sebaceous glands တွေ ရောင်ရမ်းခြင်း၊ ပျက်စီးခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေပါတယ်။
ပို့စ်တင်ချိန်: ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်
